Depozyty zabezpieczające

Zagadnienie depozytów zabezpieczających dotyczy nie tylko rynków papierów pochodnych jednak tylko na tym rynku pragną skupię moją uwagą. Depozyt zabezpieczający na rynku opcji dotyczy jedynie inwestora wystawiającego opcje [tzw. writer]. Inwestor dokonujący zakupu opcji musi uiścić całość sumy związanej z dokonaniem transakcji w gotówce. Nie jest możliwe dokonanie takiej inwestycji poprzez depozyt zabezpieczający u brokera pokrywający zwykle 50% wartości inwestycji. Wynika to z bardzo dużej dźwigni finansowej wbudowanej w samą opcją. Wykorzystanie przez inwestora kupującego opcją depozytów zabezpieczających prowadziłoby do nie uzasadnionego zwiększenia i tak nie małych możliwych zysków. W stosunku do inwestora wystawiającego opcje depozyt zabezpieczający ma na celu zmotywowanie go do wykonania opcji i stanowi jego jedyny koszt na początku inwestycji. Jednocześnie stanowi zabezpieczenie dla giełdy oraz brokera poniesienia ryzyka nie wykonania opcji przez inwestora.

Na początku inwestycji przy wystawianiu opcji przez inwestora broker wyznacza poziom wyjściowy depozytu zabezpieczającego [initial margin] zwykle stanowiący 50% wartości inwestycji oraz poziom minimalny depozytu [maintenance margin] zwykle ok. 25%. Inwestor musi zdeponował odpowiednią ilość gotówki na specjalnym koncie depozytowym [margin account]. Obecnie na rynkach amerykańskich zamiast gotówki są przyjmowane również bony skarbowe USA [T - bills]. Rozliczenia w ramach kont depozytów zabezpieczających pomiędzy inwestorami prowadzone są przez OCC - Options Clearing Corporation. Wyznacza ona też minimalne wysokości depozytów, jednak brokerzy maja prawo podwyższyć ich minimalny poziom. Rozliczenia w ramach rachunków depozytowych prowadzone są po zakończeniu każdej sesji. Następuje podliczenie wartości pozycji. Jeżeli nastąpił wzrost tej wartości to wysokość wzrostu dodawana jest do rachunku depozytowego inwestora. Kiedy nastąpił spadek wartości odpowiednia kwota jest odejmowana od rachunku inwestora i przekazywana na rachunek inwestora zajmującego pozycją przeciwną. W wypadku, kiedy spadki wartości inwestycji spowodowały zmniejszenie ilości zdeponowanej gotówki na koncie depozytowym poniżej poziomu minimalnej wysokości depozytu [maintenance margin] broker wzywa inwestora [tzw. margin call] do uzupełnienia wysokości depozytu do wysokości początkowej [initial margin]. W przypadku braku uzupełnienia broker zamyka inwestycje podczas najbliższej sesji. Cały proces zilustruje poniższy przykład na podstawie kontraktów terminowych.

Przykład:

Inwestor kupuje dwa kontrakty na złoto na COMEX - Commodity Exchange, New York po 100 uncji na kontrakt. Dla potrzeb przykładu załóżmy, że aktualna cena terminowa 400$ za jedną uncją, początkowy depozyt zabezpieczający dla 1 kontraktu wynosi 2000$ oraz minimalny depozyt wynosi 1500$ za jeden kontrakt. Inwestor musi zabezpieczyć dla potrzeb depozytu 4000$. Jeżeli cena terminowa na zamkniecie sesji wyniesie 397$ za uncją to inwestor poniesie stratą 200 uncji * 3$ = 600$ w związku z tym saldo depozytu zabezpieczającego tego inwestora zostanie pomniejszone, o 600$ czyli do poziomu 3400$ na korzyść inwestora zajmującego pozycją przeciwną. Jeżeli nastąpiłby np. wzrost do 403$ za uncją saldo depozytu zabezpieczającego powiększone zostałoby, o 600$ czyli do 4600$. Jeżeli spadki ceny doprowadziłyby konto depozytowe inwestora poniżej poziomu 3000$ wtedy broker wezwie inwestora do uzupełniania rachunku depozytowego do sumy 4000$ np.: np., jeżeli cena w ciągu kilku sesji spadła by o 6$ za uncją strata inwestora w ciągu tych sesji wyniesie 1200$ = 6$ * 200 uncji saldo rachunku depozytowego wyniesie wtedy 4000$ - 1200$ = 2800$.

SPAN - Standardized Portfolio Analysis of Risk.

W roku 1988 CME wprowadziła SPAN jako system wyliczania wymagań depozytów zabezpieczających. Od tego czasu stało się światowym standardem stosowanie metod SPAN w tym zakresie przez większość rynków opcji i papierów pochodnych na świecie. Każdy z rynków dostosowuje SPAN na bazie licencji udzielanych przez CME do standardów prawnych danego państwa. Postaram się przybliżyę zagadnienia SPAN na podstawie London SPAN. Dzieli on kontrakty na grupy zależnie od papieru (dobra) podstawowego tworząc portfele derywat. W pierwszym kroku symulowane jest zachowanie portfela pod wpływem możliwych zmian wartości papieru podstawowego, zmiany zmienności cen [volatillity] oraz długość czasu do zapadalności [duration] w ten sposób uzyskuje się zestaw możliwych scenariuszy zdarzeń na najbliższej sesji. Następnym krokiem jest wyznaczenie możliwych zysków/strat na najbliższej sesji poprzez porównanie obecnej ceny papieru pochodnego z wyznaczoną na podstawie scenariuszy poprzez odpowiednie modele wycen. Szesnaście możliwych rezultatów tworzy macierz ryzyka [risk array] dla danej derywaty. Poprzez połączenie wszystkich tablic ryzyka SPAN wyznacza najgorszy scenariusz pod względem strat dla danego portfela papierów np.: dla pozycji krótkiej [short] typu call najgorszym scenariuszem jest duży wzrost wartości papieru podstawowego [underling equity] z równoległym dużym wzrostem zmienności [volatillity]. Tablice ryzyka są punktem odniesienia do wyliczania wartości depozytów zabezpieczających dla nowej sesji poprzez skalkulowanie ryzyka związanego ze zmianami w cenie papieru podstawowego, zmianom zmienności oraz typem pozycji zajętej przez inwestora. W ten sposób wyznaczone przez LCH - London Clearing House Limited and Clearnet S.A. wartości depozytów zabezpieczających przekazywane są brokerom, którzy nanoszą odpowiednie korekty na rachunkach klientów. Wyjątkowością SPAN jest stworzenie możliwości lepszego dopasowania zabezpieczenia poprzez depozyty zabezpieczające do sytuacji panującej na rynku niż było to możliwe wcześniej przy ustalonym na stałe poziomie depozytów zabezpieczających. Stanowi to bardzo duży krok w stroną minimalizacji ryzyka związanego z działalnością organizacji zarządzających giełdami papierów pochodnych.